Nam cao là một nhà văn hiện thực xuất sắc. trước CMT8, tác phẩm của ông xoay quanh 2 đề tài lớn: người nông dân nghèo và trí thức nghèo tác phẩm chí phèo tiêu biểu trong mảng đề tài thứ nhất.chí phèo là nhân vật tiêu biểu điển hình cho số phận bi thảm của người nông dân nghèo trứơc CM.
Ta có thể tìm hiểu chí phèo qua lai lịch, quá trình tha hóa, cuộc gặp gỡ chí phèo-thị nở và khát vọng hoàn lương.Chi Phèo là kẻ ko cha ko me,tứ cố vô than là đứa trẻ bị bỏ rơi bên “ cái lò gạch cũ”.”một” anh đi thả ống lươn đã nhặt hắn về cho 1 bà quá mù. Người đàn bà này qua đời thì hắn bơ vơ.,”hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà nọ”. Chí phèo có một tuổi thơ đầy bất hạnh.Hắn là người dân lương thiện “20 tuổi hắn làm canh điền cho nhà bá kiến”,”hiền như đất”.Chí phèo vô cớ bị đẩy vào tù và bắt đầu bị tha hóa về cả nhân hình lẫn nhân tính.Nhân hình : trông đặc như thằng săng, cái đầu thì trọc lốc, cái răng thì cạo trắng hớt, cái mặt thì đen, mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết.hắn mặc cái quần nái đen với cái áo tây vàng. Cái ngực thì phanh đầy những nét trạm trổ rồng phụng với 1 ông tướng cầm chùy .Nhân tính : hắn đap đổ biết bao cơ nghiệp, phá nát biết bao cảnh yên vui.Vì vậy, hắn trỡ thành con quỹ dữ của làng vũ đại.Cuộc gặp gỡ giữa chí phèo và thị nở bắt đầu từ lúc chí phèo gặp thị nở trong 1 đêm lai láng ánh trăng ở vườn chuối sát mé sông. Thị nở vốn llà người đàn bà “xấu ma chê quỷ hờn, lại nghèo, dòng giống gia đình lại có mã hủi”. Trong đêm đó, Thị đi kín nước về dựa lưng vào gốc chuối nghỉ rồi ngủ quên. Chí phèo đi uống rượu say về gặp thị nở. Cuộc đời chí phèo thay đổi từ đây.sau đêm gặp gỡ thị nở, lần đầu tiên sau bao nam sống trong con say tràn, Chi phèo cảm nhận dc âm thanh của cuộc sống (tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá, có tiếng cười nói của người đi chợ,tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá) Những tiếng quen thuộc ngày nào chả có nhung hôm nay hắn mới nghe thấy dc… Chao ôi là buồn !!! Hắn nhớ Lại giấc mơ Bình dị thửa nào( hình như hắn đã từng ao ước có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê,vợ dệt vải, chúng lại bỏ 1 con lơn nái nuôi để làm vốn liếng khá giả thì mua 3-5 sào ruộng làm). Hắn ý thức được bản thân (thấy mình già mà vẫn cô độc). Hắn đã tới bên cái dốc của đời (hắn đã thấy cái tuổi già của mình, đói rét ốm đau và cô độc.cái này còn đáng sợ hơn cả đói rét và đau ốm)
Tương lai đen tối chí phèo thật sự lo lắng trước sự cô đơn của mình
Giữa lúc chí phèo đang ngẩn ngang tâm trạng thì thị nở xuất hiện với nồi cháo hành trong tay. Bát cháo hành mà thị nấu bưng cho chí phèo ăn lá biểu hiện của hạnh phúc đơn sơ cảm động mà lần đầu tiên chí phèo dc hưởng.Vị chào hành là hương vi của tình người, tình yêu và hạnh phúc, đã làm cho chí phèo xúc động đến nỗi hắn thấy : “ hình như mắt mình ươn ướt”, (đây là khát vọng hoàn lương tha thiết mãnh liệt).”trời ơi ! hắn them lương thiện”, “hắn muốn làm hòa với mọi người biết bao”, “thị nở sẽ mở đường cho hắn”. Chí phèo tin thị nỡ sẽ là chiếu cầu nối đưa chí phèo trở về với cuộc đời lương thiện. Nhưng bà cô thị nở đã dập tắt niềm hi vọng của chí phèo :”đàn ông trong cái làng này chết hết rồi hay sao mà lai đâm đầu vào cái thằng không cha”, “ ai lại đi lấy cái thằng chỉ có mỗi 1 nghề là rạch mặt ăn vạ”. Lời nói của bà cô được xem như là định kiến khắt khe của xã hội lúc bấy giờ. Chí phèo uốt hận kêu lên: “ tao muốn làm người lương thiện, ai cho tao lương thiện, tao ko thể làm người lương thiện nữa rồi” và cuối củng chí phèo cùng đường tuyệt vọng, chí phèo đâm bá kiến 1 phát rùi tự sát. Cái chết của chí phèo trứơc ngưỡng cữa của sự lương thiện thể hiện niềm hi vọng khát khao được sống trong sự hạnh phúc của người nông dân, nó tố cáo XH vạn ác đã đầy chí phèo vào bước đường củng tuyệt vọng, tội ác. Chi tiết sau khi chí phèo chết, thị nở nhìn chanh xuống bụng và thoáng thấy hiện ra 1 cái lò gạch cũ bỏ ko vắng người qua lại. Điều đó thể hiện cái vòng luẫn quẩn và bế tắc của nông dân ngày ấy.
Nam cao đã đồng cảm với nổi đau khồ của con người bất hạnh, tố cáo thực dân PK đã đẩy người nông dân vào bước đường cùng, khát vọng làm người lương thiện, khát vọng tình yêu cao đẹp. Băng ngòi bút vừa tỉnh táo, dửng dưng, lạnh lung, vửa thấm đẩm tình người. Nam cao đã miêu tả diễn biến tâm trạng của chí phèo thật tinh tế và sâu sắc…Tác phẩm ko kết cấu theo trật tự thời gian nhưng lại rất chặt chẽ. Ngôn ngữ đa giọng điệu dặt hiệu quả cao.
Ta có thể tìm hiểu chí phèo qua lai lịch, quá trình tha hóa, cuộc gặp gỡ chí phèo-thị nở và khát vọng hoàn lương.Chi Phèo là kẻ ko cha ko me,tứ cố vô than là đứa trẻ bị bỏ rơi bên “ cái lò gạch cũ”.”một” anh đi thả ống lươn đã nhặt hắn về cho 1 bà quá mù. Người đàn bà này qua đời thì hắn bơ vơ.,”hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà nọ”. Chí phèo có một tuổi thơ đầy bất hạnh.Hắn là người dân lương thiện “20 tuổi hắn làm canh điền cho nhà bá kiến”,”hiền như đất”.Chí phèo vô cớ bị đẩy vào tù và bắt đầu bị tha hóa về cả nhân hình lẫn nhân tính.Nhân hình : trông đặc như thằng săng, cái đầu thì trọc lốc, cái răng thì cạo trắng hớt, cái mặt thì đen, mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết.hắn mặc cái quần nái đen với cái áo tây vàng. Cái ngực thì phanh đầy những nét trạm trổ rồng phụng với 1 ông tướng cầm chùy .Nhân tính : hắn đap đổ biết bao cơ nghiệp, phá nát biết bao cảnh yên vui.Vì vậy, hắn trỡ thành con quỹ dữ của làng vũ đại.Cuộc gặp gỡ giữa chí phèo và thị nở bắt đầu từ lúc chí phèo gặp thị nở trong 1 đêm lai láng ánh trăng ở vườn chuối sát mé sông. Thị nở vốn llà người đàn bà “xấu ma chê quỷ hờn, lại nghèo, dòng giống gia đình lại có mã hủi”. Trong đêm đó, Thị đi kín nước về dựa lưng vào gốc chuối nghỉ rồi ngủ quên. Chí phèo đi uống rượu say về gặp thị nở. Cuộc đời chí phèo thay đổi từ đây.sau đêm gặp gỡ thị nở, lần đầu tiên sau bao nam sống trong con say tràn, Chi phèo cảm nhận dc âm thanh của cuộc sống (tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá, có tiếng cười nói của người đi chợ,tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá) Những tiếng quen thuộc ngày nào chả có nhung hôm nay hắn mới nghe thấy dc… Chao ôi là buồn !!! Hắn nhớ Lại giấc mơ Bình dị thửa nào( hình như hắn đã từng ao ước có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê,vợ dệt vải, chúng lại bỏ 1 con lơn nái nuôi để làm vốn liếng khá giả thì mua 3-5 sào ruộng làm). Hắn ý thức được bản thân (thấy mình già mà vẫn cô độc). Hắn đã tới bên cái dốc của đời (hắn đã thấy cái tuổi già của mình, đói rét ốm đau và cô độc.cái này còn đáng sợ hơn cả đói rét và đau ốm)
Tương lai đen tối chí phèo thật sự lo lắng trước sự cô đơn của mình
Giữa lúc chí phèo đang ngẩn ngang tâm trạng thì thị nở xuất hiện với nồi cháo hành trong tay. Bát cháo hành mà thị nấu bưng cho chí phèo ăn lá biểu hiện của hạnh phúc đơn sơ cảm động mà lần đầu tiên chí phèo dc hưởng.Vị chào hành là hương vi của tình người, tình yêu và hạnh phúc, đã làm cho chí phèo xúc động đến nỗi hắn thấy : “ hình như mắt mình ươn ướt”, (đây là khát vọng hoàn lương tha thiết mãnh liệt).”trời ơi ! hắn them lương thiện”, “hắn muốn làm hòa với mọi người biết bao”, “thị nở sẽ mở đường cho hắn”. Chí phèo tin thị nỡ sẽ là chiếu cầu nối đưa chí phèo trở về với cuộc đời lương thiện. Nhưng bà cô thị nở đã dập tắt niềm hi vọng của chí phèo :”đàn ông trong cái làng này chết hết rồi hay sao mà lai đâm đầu vào cái thằng không cha”, “ ai lại đi lấy cái thằng chỉ có mỗi 1 nghề là rạch mặt ăn vạ”. Lời nói của bà cô được xem như là định kiến khắt khe của xã hội lúc bấy giờ. Chí phèo uốt hận kêu lên: “ tao muốn làm người lương thiện, ai cho tao lương thiện, tao ko thể làm người lương thiện nữa rồi” và cuối củng chí phèo cùng đường tuyệt vọng, chí phèo đâm bá kiến 1 phát rùi tự sát. Cái chết của chí phèo trứơc ngưỡng cữa của sự lương thiện thể hiện niềm hi vọng khát khao được sống trong sự hạnh phúc của người nông dân, nó tố cáo XH vạn ác đã đầy chí phèo vào bước đường củng tuyệt vọng, tội ác. Chi tiết sau khi chí phèo chết, thị nở nhìn chanh xuống bụng và thoáng thấy hiện ra 1 cái lò gạch cũ bỏ ko vắng người qua lại. Điều đó thể hiện cái vòng luẫn quẩn và bế tắc của nông dân ngày ấy.
Nam cao đã đồng cảm với nổi đau khồ của con người bất hạnh, tố cáo thực dân PK đã đẩy người nông dân vào bước đường cùng, khát vọng làm người lương thiện, khát vọng tình yêu cao đẹp. Băng ngòi bút vừa tỉnh táo, dửng dưng, lạnh lung, vửa thấm đẩm tình người. Nam cao đã miêu tả diễn biến tâm trạng của chí phèo thật tinh tế và sâu sắc…Tác phẩm ko kết cấu theo trật tự thời gian nhưng lại rất chặt chẽ. Ngôn ngữ đa giọng điệu dặt hiệu quả cao.