Ðề: Cho hay không cho?
SEA Games 22 và Nạn Trẻ Em Lang Thang Đường Phố
Nguyễn Thị Thanh Vân
Mỗi ngày trên truyền hình Việt Nam, SEA Games 22 được quảng cáo khá chu đáo, đúng với tinh thần đây là một biến cố lớn tại Việt Nam. Hà Nội đã bỏ ra bao nhiêu thứ tiền để xây cất sân vận động, xây cất Hotel để đáp ứng nhu cầu của những người sẽ đến tham dự cái giải thể thao quốc tế này. Cũng đúng thôi, bao lâu Việt Nam mới được tổ chức một chương trình vĩ đại như thế... Đây là một cơ hội để tô vẽ cho thế giới thấy Việt Nam ngày nay tiến bộ, phát triển... Nhưng có những hình ảnh không thể che dấu được thực trạng đời sống xã hội Việt Nam, đó là hình ảnh những em bé ăn xin, chạy từng đàn theo các nhóm người du lịch. Đảng và nhà nước CSVN đang cố tìm cách xóa bỏ những hình ảnh tiêu cực này bằng mọi giá. Có tô vẽ cách mấy cũng không thể thay đổi được bản chất thực tế Việt Nam ngày nay ! ! !
Hoàn cảnh sống của các trẻ lang thang.
Theo thống kê chính thức, riêng tại Sài Gòn hiện nay có tới 6563 trẻ em sống lang thang. Ở Hà Nội có tới 1600 em, Kiên Giang có 1000 em và tại một số các tỉnh thành lớn như Quảng Ngãi, Thanh Hóa, Phú Yên, Hà Tĩnh... Tổng số lên tới 20.541 trẻ em trên cả nước (Báo Lao Động số 104, ngày 14/4/2003)
Các em thường kiếm sống ở các chợ đầu mối, bến xe, nhà ga, nơi có nhiều nhà hàng, quán ăn, đình chùa, nhà thờ, khu du lịch thương mại, trên đường phố có đông người qua lại... Các em đi bán hàng rong, bán vé số, bán báo, đánh giày, lượm rác, bốc vác và... ăn cắp vặt.
Làm sao các em có thể tập trung về các thành phố tới những con số không lồ như vậy ? Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu và theo dõi sinh hoạt của các em chuyên sống nghề "cái bang"...
Bài phóng sự "Có hay không một đường dây tuyển dụng cái bang" của Thế Lê Vinh đăng trên Vietnamnet ngày 19/5/2003, đã kể như sau :
"... Chị Nguyễn Thị Nụ (quê Hưng Yên) bán nước ngay tại cổng chính bến xe Giáp Bát cho biết, trước đây bọn trẻ ăn xin thường lang thang một mình nhưng thời gian gần đây, nếu không có ai ’’bảo lãnh’’ thì không thể trụ được. Mỗi trẻ ăn xin hầu như đều có người lớn dẫn dắt. Khi chúng tôi đang ngồi đợi xe ở cổng chính bến xe Giáp Bát thì có một cháu bé nhếch nhác chìa chiếc ca nhựa cáu bẩn ra xin tiền. Em bé ăn xin độ dưới 10 tuổi, nói giọng Quảng Xương (Thanh Hóa) cho biết em ra Hà Nội mới vài tháng. Khi được hỏi có ai dẫn ra Hà Nội và đi xin về đưa tiền cho ai thì em bé lắc đầu không nói nhưng mắt thì lại hướng về phía vườn hoa trong bến xe. Sau khi chúng tôi cho tiền, em bé lí nhí cảm ơn rồi đi nhanh về phía vườn hoa. Chị bán nước chỉ tay về phía vườn hoa và cho biết, có một người đàn bà đang ngồi chờ em bé ăn xin tại đó, người đàn bà này nhận là ’’mẹ nuôi’’ của một số trẻ ăn xin và ’’giúp đỡ’’ chúng ’’giữ’’ tiền khi kiếm được. Dân bán nước, xe ôm và lơ xe khách ở bến xe Giáp Bát khẳng định với chúng tôi, người đàn bà này là ’’cai’’ của một số trẻ ăn xin ở bến xe này. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết người đàn bà đó tên là Hoa, quê ở một huyện thuộc tỉnh Thanh Hóa lang thang ra Hà Nội đã lâu. Bà ta đã hai lần về huyện Quảng Xương (Thanh Hóa) tìm gia đình nào hoàn cảnh khó khăn để ’’mượn’’ trẻ em đi ăn xin cùng mình, có trả công mỗi tháng cho từng em. Đầu tiên bà ta hoạt động ở khu vực ga Hà Nội, mới chuyển xuống bến xe Giáp Bát được mấy tháng. Sau một thời gian, khi một vài đứa trẻ ăn xin bỏ ra ’’làm ăn riêng’’, mụ ta lại bằng cách này, cách khác lần về các vùng quê Quảng Xương tìm đứa khác."
"... Phố Hàng Đồng (TP. Thanh Hóa) là phố chuyên bán hàng ăn ban đêm nên thường tập trung nhiều đội quân ăn xin nhất thành phố. Trước mắt chúng tôi, từng nhóm trẻ lam lũ, cáu bẩn mon men đến các bàn ăn xin tiền khách. Sau một gốc cây là một người đàn bà trên 30 tuổi, béo tròn, da ngăm đen và quan trọng nhất là không nhếch nhác như lũ trẻ. Đó là một người ’’mẹ nuôi’’ của lũ trẻ ăn xin gần 10 đứa tại phố Hàng Đồng này. Số ’’con nuôi’’ của thị có gần 10 đứa, chỉ có 2-3 đứa trong độ tuổi 10 đến 12, còn lại đều khoảng 5-6 tuổi.
Trong nhóm ăn xin này, có ’’thâm niên’’ nhất vẫn là đứa trẻ tên Tám quê ở xã Thiệu Tâm (Thiệu Hóa). Nhà Tám nghèo, có 2 sào ruộng nhưng có đến 9 miệng ăn, bố suốt ngày say xỉn, ông bà thì lẩn lẩn. Do đang còn nhỏ nên con Tám và chị Bảy của nó không phải làm ruộng mà phải xuống thành phố Thanh Hóa ăn xin. Những ngày đầu, hai chị em nó xin được bao nhiêu thì đều bị hội lớn hơn ’’xin lại’’. Một hôm hai chị em đang ngồi tha thẩn gặm bánh mì trên hè phố thì gặp ’’mẹ nuôi tốt bụng’’. ’’Mẹ nuôi’’ hứa sẽ chăm lo cho hai chị em, chỉ cần đi xin về đưa bà ta ’’giữ hộ’’, cuối tháng sẽ ’’trả lương’’ một lần. Ban ngày lang thang đến các khu phố ăn xin, ban đêm chúng được mẹ nuôi ’’bố trí’’ cho ngủ tại các mái che trong chợ Vườn Hoa, hôm nào bảo vệ chợ phát hiện đuổi thì chúng lại đến các mái hiên các chùa hay vỉa hè bưu điện để qua đêm.’’Mẹ nuôi’’ của em Tám và một số đứa trẻ khác thường hoạt động khu vực phố Hàng Đồng, Cao Thắng, Hàng Than, Trường Thi... là Nguyễn Thị L. Trước đây thị cũng là một đứa trẻ bụi đời không cha không mẹ. Thị L sống nhờ vào lòng hảo tâm của người khác. Đến năm 15 tuổi thị đi nhặt rác, ve chai và thỉnh thoảng cũng ra tay chôm chỉa đồ bán lại. Thời gian dài làm nghề ăn xin đã tạo cho thị những kinh nghiệm dày dạn và vô số mánh khóe mà ’’giới ăn xin’’ Thanh Hóa cũng phải kiêng nể. Nguyễn Thị L. thu thập một số đệ tử để hành nghề ’’cái bang’’ và dạy cho chúng những mánh khóe khi ’’ngả mũ’’ trước thiên hạ. Hàng ngày thị phân công công việc cho từng đứa hoạt động ở từng khu vực. Ranh ma, sợ bọn trẻ giấu tiền xin được, thị đã phân công đứa này theo dõi đứa kia và bản thân thị cũng hàng ngày theo chân chúng lê la các phố để ’’chỉ đạo chung’’. Cứ chập tối, thị ’’nổi hứng’’ làm vài con đề và trong khi chờ kết quả, thị tranh thủ cho nhóm hát rong thuê bọn trẻ để cầm bát đi xin."
Những giải pháp.
Đời sống các trẻ em bụi đời bỗng chốc được nhà nước Việt Nam quan tâm lưu ý thật nhiều, đặc biệt là nhân dịp tổ chức giải Sea Games 2002 sắp tới. Chẳng những quan tâm mà họ còn tìm cách giải quyết rốt ráo nữa chứ:
"Việc đưa trẻ em lang thang quê ở các tỉnh đang kiếm sống trên địa bàn Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh hồi gia trước ngày khai mạc SEA Games 22 đã được quan tâm từ vài tháng trước đây. Làm việc với Ủy ban Dân số Gia đình và Trẻ em chiều ngày 5.9.2003, lãnh đạo TPHCM cho biết số trẻ lang thang trên địa bàn thành phố lên tới 8.500 em, 83% trong số đó là dân các tỉnh. Theo kế hoạch, thành phố phấn đấu tới năm 2004 giảm 70% trẻ lang thang kiếm sống và giải quyết cơ bản vào năm 2005 theo hướng cho người lang thang "hồi gia". Kết quả sẽ rất tốt đẹp nếu có sự phối hợp của một số địa phương..." (Báo Lao Động số 294 ra ngày 21.10.2003, trong mục Sự Kiện & Bình Luận, bài "Đón trẻ lang thang hồi gia" của Chu Thượng)
"Chưa bao giờ vấn đề trẻ em lang thang đường phố lại ’’nóng’’ như bây giờ, khi nhiều tỉnh, thành phố lớn có chủ trương gom người lang thang vào các trung tâm bảo trợ xã hội trước khi diễn ra SEA Games 22. Bộ trưởng, Chủ nhiệm UB Dân số- Gia đình và Trẻ em Lê Thị Thu cho rằng, giải quyết vấn đề trẻ lang thang cần phải có chiến lược cụ thể, trong từng giai đoạn thích hợp." (Vietnamnet - 15/9/2003, bài phóng sự "Khó đưa trẻ em lang thang về với gia đình" của Thế Lê Vinh)
"TP.HCM dự kiến từ nay đến trước SEA Games 22 giải quyết cơ bản tình trạng trẻ ăn xin, lang thang không có mối liên hệ với gia đình, trẻ đeo bám khách du lịch, trẻ bị người lớn đầu nậu ăn chặn, chăn dắt. Ngoài ra đối với trẻ lang thang kiếm sống trên đường phố đánh giày, bán báo, bốc vác, bán vé số, bán hàng rong, nhặt phế liệu, thành phố phấn đấu năm 2004 giảm 70%, đến cuối năm 2005 giải quyết cơ bản." (Vietnamnet - 8/9/2003, bài phóng sự "Các quận huyện chủ động giải quyết tình trạng trẻ lang thang" của Cam Lu)
"Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Đàm Hữu Đắc vừa ký công văn gửi Chủ tịch UBND các tỉnh thành trong cả nước yêu cầu lên danh sách và tập trung tất cả những người lang thang, xin ăn, trẻ em đi kiếm việc ở thành phố... vào các trung tâm bảo trợ xã hội của tỉnh, thành. Tất cả những biện pháp này nhằm đảm bảo trật tự và mỹ quan đô thị cho SEA Games 22 sắp đến." (Vietnamnet - 27/8/2003, "Tập trung người lang thang, ăn xin về các cơ sở bảo trợ xã hội" của TLV)...
Đợi tới khi nhà nước quan tâm đến tình trạng trẻ em lang thang thì mọi việc không thể giải quyết một cách nhanh chóng để thực sự làm đẹp và làm sạch thành phố cho kịp Sea Games 22 nữa. Nguyên do vì sao ?
Với bản chất cố hữu, nhà nước CSVN chỉ muốn giải quyết một cách đơn giản để đạt mục tiêu là không còn thấy trẻ em lang thang trên đường phố nữa, chứ không đi tìm cách giải quyết tận gốc rễ của vấn đề, đó là sự đói nghèo. Chính vì đói nghèo, gia đình không đủ ăn nên các em phải lang thang xin ăn hoặc nhặt rác mà sống, vì không thể kiếm tiền bằng phương tiện nào khác.
Nhà nước Việt Nam đã ra lệnh đưa các em về lại gia đình ở nguyên quán hay tập trung các em về các trung tâm bảo trợ xã hội. Nhưng những trung tâm này quá chật chội nên nảy sinh nhiều vấn đề. Cha mẹ, thân nhân của các em được gọi đến để lãnh con em về, nhưng nhà lại quá túng bẩn nên chỉ một hai ngày sau là các em vẫn tái xuất hiện trong giòng sinh hoạt của các trẻ em lang thang. Bà Mai thị Hoa, Trưởng Phòng Sở Lao Động Thương Binh và Xã Hội TP HCM cho biết tính từ đầu năm 2002 đến tháng 4/2003, trung tâm đã tiếp nhận trên 6335 trẻ em, vậy mà thống kê ngày 5/9/2003 cho biết số trẻ lang thang ngoài đường là 8500 em. Điều này chứng tỏ số trẻ em được giải quyết vấn đề tận gốc rễ quả thật không là bao, mà số trẻ em nhập giòng vẫn cứ tiếp tục gia tăng.
Sau những thất bại nặng nề này, một số nhân sự nhà nước đã nhìn ra giải pháp là phải giải quyết tận gốc rễ vấn đề, có nghĩa là phải có kế hoạch, tạo điều kiện cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn vay vốn phát triển kinh tế, xây dựng các cơ sở dạy nghề để giúp các em có nghề nghiệp kiếm sống, tạo việc làm ... Các giải pháp phải thực sự vì quyền lợi của các em.
Bà Lê thị Thu, Chủ nhiệm Ủy Ban Dân Số - Gia Đình và Trẻ Em cho biết là chính quyền sẽ bỏ ra tới những 3 tỷ đồng (khoảng 200.000 USD) để giúp cho các em có đời sống tốt hơn. Vào tháng 6 năm 2003, Ủy Hội Âu châu cũng đã chính thức dành số tiền 6,815 triệu Euros để trợ giúp cho trẻ em lang thang tại Việt Nam trong giai đoạn 3 năm (2003- 2006). Nếu số tiền này thật sự đến được với các em, hy vọng các em sẽ có đời sống khá hơn. Nếu các món tiền kết xù này không bị thất thoát vào các tay tham nhũng trên con đường hành chánh để đến tận tay các em thì chắc chắn trong thời gian tới số lượng trẻ em lang thang sẽ không còn đập vào mắt người ta như hiện nay. Chờ xem.
***
Sea Games 22 lần này thôi đành lỡ hẹn ! Đội ngũ trẻ em lang thang sẽ tiếp tục xuất hiện trên đường phố để xin xỏ chút lòng nhân đạo của các tham dự viên và du khách. Nếu Việt Nam ở một vị trí biệt lập không ai lui tới thì nhà cầm quyền Việt Nam có thể tô vẽ cái gì cũng được, nhưng sự thật rồi cũng sẽ không thể che dấu mãi được, huống hồ chi trong thế giới liên lập ngày nay, thông tin toàn cầu đi nhanh còn hơn sao xẹt thì không có gì có thể bưng bít được nữa.
Nếu đảng và nhà nước CSVN muốn có cơ hội biểu dương cho thế giới nhìn thấy bộ mặt đẹp đẽ của Việt Nam trong những lần đại hội tới thì phải thành tâm giải quyết những vấn nạn của người dân ngay từ bây giờ. Đã không cứu giúp dân cải thiện đời sống thì cũng phải lương thiện mà để cho đồng tiền của thế giới giúp dân đến tận tay người dân thì người ta mới tiếp tế nữa. Đừng tưởng thế giới ngu mà không biết kiểm chứng xem các đồng tiền này đi về đâu, và người dân Việt Nam ở các nước tự do sẽ không để yên cho một nhà nước bất lương như thế tiếp tục ăn trên đầu trên cổ dân mình !
![[ẹc]](/forum/data/avatars/m/0/1.jpg?1347822368){kind=avatar}
